Praag, karper en kerstmis

Van vijver tot badkuip

Levende karpers in huis

Karper is het lekkerst wanneer helemaal vers. Maar levende karpers worden steeds minder vekocht. Tsjechen kopen (of kochten) de nog levende karpers die ze vervolgens thuis in de badkuip deponeren en vlak voor kerst vers bereiden.

Niet iedereen is even blij met een levende vis in de badkamer en een bloedbad op kerstavond. Daarom laten veel mensen de 'moord' over aan de verkopers, die met een vangnet de karper opvist, weegt en dan doodt. Dit gebeurt heel behendig: de kop wordt in één slag afgesneden en later gebruikt voor het koken van karpersoep.

Bereiding van de karper

Om de vis te bereiden wordt hij bedekt met een mengsel van bloem, paneermeel, en ei en vervolgens gebakken. Traditioneel wordt karper geserveerd met aardappelsalade die bestaat uit gekookte aardappelen, erwten, uien, wortelen, peterselie, selderij, augurken, eieren en mayonaise.

Einde van het karper bloedbad is in zicht

De grote tonnen waarin de karpers rondzwemmen zijn een bekend gezicht in heel Tsjechië in de dagen voorafgaand aan Kerstmis, maar met ingang van 2022 heeft de Lidl supermarkt de verkoop van levende karpers op straat voor de supermarkt verboden en zette daarmee een trent. In 2023 volgde Billa en in 2024 Tesco.

Deze stap is het resultaat van de campagne 'Kerstmis zonder geweld', die om ethische en duurzaamheidsredenen een einde wil maken aan deze traditie. Klanten kunnen wel voorverpakte karpers in de supermarkt kopen.

Regels en dierenwelzijn

De verkoop van levende karpers is gebonden aan strenge regels en staat onder veterinair toezicht. De kleding gedragen door de verkopers en de wijze waarop de karper wordt gedood staan duidelijk beschreven in het reglement: De karper kan niet levend worden geschaald, de kuit of de milt kan niet worden uitgeperst, of de ogen of kieuwen kunnen niet worden beschadigd. Het advies is ook om het doden van karpers aan de verkopers over te laten, omdat het mee naar huis nemen van een levende karper kan leiden tot onnodige stress voor het dier.

Kerstavond in Tsjechië

Voor de Tsjechen is het kerstdiner op Kerstavond. Wanneer het maal verorberd is, wachten de kinderen op het Kindje Jezus die de cadeautjes brengt. Wanneer de karper tot het laatste stukje gegeten is, klinkt er een belletje. Het teken dat de cadeautjes zijn gearriveerd. Na het uitpakken en bewonderen van de cadeaus gaan veel Tsjechen naar de nachtmis ook al zijn de meesten niet gelovig. Eerste en Tweede Kerstdag worden thuis doorgebracht met familie of om op familiebezoek te gaan.



foto's Marianne Crone